Pokaż Kościoły Wrocławia na większej mapie

Katedra św. Jana Chrzciciela

Obecna gotycka budowla poprzedzona została przez trzy wcześniejsze. Pierwsza, wzorowana na architekturze czeskiej, pochodziła prawdopodobnie z lat 983-988.
W 1000 roku, dzięki staraniom Bolesława Chrobrego, erygowano biskupstwo wrocławskie i wtedy też powstaje druga katedra jako budowla przedromańska, trójnawowa, z kryptą sklepioną o czterech filarach i wieżami. Wzniesiona była z kamienia polnego spajanego gliną i przetrwała do lat 1038-1039, kiedy została zniszczona w czasie najazdu księcia czeskiego Brzetysława I. W 1158 roku rozebrano pozostałości zrujnowanej katedry i rozpoczęto budowę nowej, kamiennej świątyni w stylu wczesnoromańskim - trójnawowej, z prezbiterium zamkniętym apsydą, trójnawową sklepioną kryptą (relikty krypty zachowały się pod prezbiterium) oraz dwoma wieżami. Prace trwały 22 lata, a budowlę poświęcił biskup wrocławski Żyrosław II. Z jej portalu zachowały się szczątki figury św. Jana Chrzciciela, przechowywane obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym. W 1244 roku, z inicjatywy biskupa Tomasza I, zaczęła się (od części wschodniej) budowa gotyckiej katedry, częściowo na wzór opactw cysterskich. W wieku XIV powstaje część zachodnia katedry - nawa główna i zakrystia. Duży wkład w budowę miał biskup Nankier. w kolejnym wieku postawiono kaplice boczne i wieżę północno-zachodnią z hełmem. Biskup Jan Turzo ufundował w 1517 roku nowy portal zakrystii - jest to pierwsze dzieło renesansu na Dolnym Śląsku. Rok 1540 zaznaczył się tragicznie w dziejach katedry. Pożar zniszczył hełm wieży północnej, wiązania dachowe i dzwony. W 1556 roku hełm został odbudowany już w formie renesansowej, a 24 lata póĽniej identyczny wzniesiono na wieży południowej. W 1633 roku walki z wojskami szwedzkimi i sasko-brandenburskimi zakończyły się pożarem wieży południowej, dachu zakrystii i południowej części katedry. Na szczęście zniszczene elementy udało się odbudować. W roku 1672 powstała kaplica Najświętszego Sakramentu, w latach 1680-1700 kaplica św. Elżbiety, a w latach 1716-1724 kaplica Elektorska Bożego Ciała - wszystkie w stylu barokowym. W czerwcu 1759 roku kolejny pożar strawił hełmy wież z dzwonami, dach nad nawami, zakrystię, mały chór i organy. Odbudowa zniszczeń trwała 150 lat. W latach 1912 i 1926 wzniesiono nowe hełmy. Kiedy biskupstwo wrocławskie w 1930 roku zostało podniesione do rangi arcybiskupstwa i metropolii, katedra zyskała miano archikatedry. Niestety, rok 1945 był najbardziej tragiczny w dziejach katedry. Aż 70% budowli uległo zniszczeniu, przede wszystkim dachy, hełmy wież, sklepienia nawy głównej, część sklepień naw bocznych, stalle, organy i malowidła. Lata powojenne to odbudowa katedry. Do 1955 roku wstawiono póĽnogotycki ołtarz z Lubina, stalle z kościoła św. Wincentego, zawieszono dzwony z Lubania, osadzono witraż w głównym wschodnim oknie, obraz Matki Bożej (tzw. Madonna Sobieska) z Międzylesia. Ponowne poświęcenie świątyni nastąpiło 29 lipca 1951 roku przez prymasa Stefana Wyszyńskiego. Nowe organy wykonano z piszczałek z organów z Hali Ludowej i z kościoła Gustawa Adolfa na Sępolnie. Mają aż 150 głosów i są największe w Polsce. W kolejnych latach dokonano rekonstrukcji dachów i kaplic. W 1985 roku kardynał Henryk Gulbinowicz zaakceptował projekt hełmów wież zaprojektowanych przez profesora Edmunda Małachowicza i 14 sierpnia 1991 roku hełmy zostały wyniesione na wieże. 31 maja 1997 roku, papież Jan Paweł II koronował obraz "Matki Boskiej Sobieskiej" jako Mater Adorans.
Obecnie katedra jest trójnawową gotycką bazyliką z ambitem, czyli otoczonym obejściem i wieżami.

Ľródło: Zygmunt Antkowiak - "Kościoły Wrocławia", strona katedry